In Praise of Dependent Arising || 緣起讚

རྟེན་འབྲེལབསྟོད་པ
རྗེ་ཙོང་ཁ་པ

緣起讚》
宗喀巴大師造

In Praise of Dependent Arising
By Je Tsongkhapa

Xưng tán duyên khởi

Please click the language button at the top right corner of this page to select one or more languages to display (or hide): 

請點擊右上角按鈕以選擇語言顯示(或隱藏)功能:
བོདཡིག་ | Tibetan Text | 藏文, 中文 | Chinese Text, English Text | 英文, Tiếng Việt | Vietnamese  | 越南文
 
༄༅། །ན་མོགུ་རུ་མཉྫུ་གྷོཥཡ། 敬禮 上師文殊菩薩 Homage to (my) Guru, Manjughosha. (1) གང་ཞིགགཟིགསཤིངགསུང་བ་ཡིས། །མཁྱེནདངསྟོན་པབླ་ན་མེད། །རྒྱལ་བརྟེནཅིངའབྲེལབར་འབྱུང༌། །གཟིགསཤིང་འདོམས་་དེ་ལ་འདུད། ། 由見宣說何等法  智者宣說成無上  勝者見諸緣起法  垂示教誡我敬禮 I bow to (you) the Triumphant (Buddha), who has seen and taught dependent arising, which, to see (makes you) a knower and to speak of (makes you) an unsurpassable instructor. Tôn trọng kính lễ Diệu âm bồ tát | Chứng thuyết những pháp gì | Phong tôn bậc trí, vô thượng đạo sư | Con kính lễ đấng thiện thuyết| Pháp duyên khởi như tri kiến. (2) འཇིག་རྟེན་རྒུད་པ་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་ཡི་རྩ་བམ་རིག་སྟེ། །གང་ཞིགམཐོང་བ་དེ་ལྡོག་པ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་གསུངས། ། 世間所有諸衰損  其根乃為無明闇  由何觀照能還滅  是故宣說緣起 Unawareness is the root of as much torment as there is in the world. Thus, you spoke of dependent arising, which, if seen, turns that back. Mọi suy thoái trên đời| Đều từ rễ vô minh| Thấy pháp gì diệt trừ| Vì vậy thuyết duyên khởi. (3) དེ་ཚེབློདང་ལྡན་པ་ཡིས། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ལམ། །ཁྱོད་ཀྱིབསྟན་པའི་གནདཉིད་དུ། །ཇི་ལྟརཁོང་དུ་ཆུད་མི་འགྱུར། ། 爾時具足智慧者  如何由心不了知  世尊聖教之心要  即諸殊勝緣起 At that time, how could those with intelligence not have comprehended the path of dependent arising as being the essential point of your teachings? Vì vậy người có trí| Lẽ nào không hiểu rằng| Đạo lộ về duyên khởi| Là tinh tuý pháp Phật. (4) དེ་ལྟ་ལགས་ན་མགོནཁྱོད་ལ། །བསྟོད་པའི་སྒོ་ནི་སུ་ཞིག་གིས། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བགསུངས་པལས། །ངོ་མཚར་གྱུར་བ་ཅི་ཞིག་རྙེད། ། 如是故於依怙尊  稱揚讚嘆多門中  除說緣起妙法外  何得餘法更稀有 As that is so, how could anyone find as a gateway for praising you, O Guardian, anything more wondrous than your statements about dependent arising? Thế nên, ai xưng tán| Hy hữu, đấng Cứu hộ| Ngoại trừ pháp duyên khởi| Còn pháp nào hơn thế? (5) གངགངརྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ། །དེ་དེ་རང་བཞིནགྱིསསྟོངཞེས། །གསུངས་པའདིལས་ཡ་མཚན་པའི། །ལེགས་འདོམས་ཚུལ་ནི་ཅི་ཞིགཡོད། ། 經由彼彼相依  宣說彼彼自性空  離此教授更何有  希有妙善勝教誨 “Whatever depends on conditions is devoid of a self-establishing nature.” What could be a more amazing, excellent manner of instructing than this statement? Các pháp y duyên sanh| Pháp ấy tự tánh không| Tuyệt vời thay thiện thuyết| Còn giáo thuyết nào hơn? (6) གང་དུབཟུང་བའི་བྱིས་པརྣམས། །མཐར་འཛིནའཆིང་བབརྟནབྱེདཅིང༌། །དེ་ཉིདམཁས་ལ་སྤྲོས་པ་ཡི། །དྲ་བམ་ལུསགཅོད་པའི་སྒོ། ། 於法生執諸愚夫  堅固邊執緊繫縛  緣起練達彼即是  盡斷戲論網之門 This real fact (of dependent arising) which, if grasped at (as establishing true existence), makes infantile beings’ bondage to grasping for extremes more firm, is the gateway for the learned to cut all the webs of their mental fabrication, without any exception. Kẻ phàm ngu chấp thật| Bị biên kiến trói chặt| Trí giả với duyên khởi| Cắt đứt lưới hí luận. (7) བསྟནའདིགཞནདུ་མ་མཐོང་བས། །སྟོན་པཞེསབྱ་ཁྱོདཉིད་དེ།།ཝ་སྐྱེས་ལ་ནི་སེང་གེབཞིན། །མུ་སྟེགསཅན་ལ་གཅམ་བུའི་ཚིག 此教於餘未能見  故唯稱尊為大師  外道竊名以飾讚  猶如野干呼獅子 As this teaching is not seen in others, then the title “Teacher” is really yours (alone); it’s a sham word, however, if also (used) for those with heterodox (views), like “lion” for the species “fox.” Pháp này không đâu thấy| Nên tôn Ngài Đạo sư| Ngoại đạo chỉ khoa trương| Gọi chồn là sư tử. (8) ཨེ་མའོ་སྟོན་པ་ཨེ་མའོ་སྐྱབས། །ཨེ་མའོ་སྨྲམཆོག་ཨེ་མའོ་མགོན། །རྟེནཅིངའབྲེལའབྱུངལེགསགསུངས་པའི། །སྟོན་པ་དེ་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ། ། 希有大師希有依  希有勝說希有怙  極善宣說緣起教  於彼大師我敬禮 How wondrous – a Teacher! How wondrous – a Safe Direction! How wondrous – a Supreme Speaker! How wondrous – a Guardian! I prostrate to (you) that Teacher, who spoke excellently about dependent arising. Thiện tai Đại Đạo Sư| Thiện tai đấng Y xứ| Thiện tai Thù thằng thuyết| Thiện tai đấng Cứu hộ| Con kính lễ Đại sư| Khéo tuyên thuyết duyên khởi. (9) ཕནམཛདཁྱོད་ཀྱིསའགྲོ་བ་ལ། །སྨན་པའི་སླད་དུ་བཀའ་བསྩལ་པ། །བསྟན་པའིསྙིང་བོ་སྟོང་བ་ཉིད། །ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚནཟླ་མེད་པ། ། 恆作饒益眾生者  為利眾生故宣說  教法心要性空理  無與倫比決定因 You, the Benefactor, prescribed it as a medicine for wandering beings, (since) it’s the peerless line of reasoning for ascertaining voidness, the heart of your teachings. Hằng vì ích chúng sanh| Đấng Y vương thuyết giáo| Tâm yếu là tánh không| Nhân quyết định vô tỉ. (10) རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ། །འགལ་བདང་ནི་མ་གྲུབ་པར། །མཐོང་བའདི་ཡིསཁྱོད་ཀྱིལུགས། །ཇི་ལྟརཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནུས། ། 若即緣起觀待理  若見彼此成相違  於此世尊教法  如何而能趣明了 How can those who see this manner (of reason) of dependent arising as contradicting (functionality) or as unestablished ever be able to comprehend your system? Cho rằng lý duyên khởi| Lỗi tương vi, bất thành| Người ấy làm sao hiểu| Giáo pháp của Thế Tôn? (11) ཁྱོད་ནི་ནམ་ཞིགསྟོང་བ་ཉིད། །རྟེནའབྱུངདོན་དུ་མཐོང་བ་ན། །རང་བཞིནགྱིས་ནི་སྟོང་བ་ན། །བྱ་བྱེད་འཐད་པའང་མི་འགལཞིང༌། ། 世尊承許若時見  空性即是緣起義  能作所作與性空  彼此相順不相違 When you saw voidness as meaning dependent arising, (you saw that) voidness of a self-establishing nature and the performing of functions are not contradictory, but in fact reasonable (in terms of one another). Phật dạy nếu khi thấy| không tức nghĩa duyên sinh khởi| Tự tánh ấy là “không”| Chấp nhận tác sở tác| Không trái nghịch lẫn nhau. (12) དེ་ལསལྡོག་པརམཐོང་བ་ན། །སྟོང་ལ་བྱ་བམི་རུངཞིང༌། །བྱ་དང་བཅས་ལ་སྟོངམེད་པས། །ཉམ་ངའི་གཡང་དུ་ལྟུང་བར་བཞེད། ། 反之若見彼違返  空則作用不成立  若有作用則無空  墮落苦惱深險處 But if one sees the reverse of that, then since function would be inadmissible in terms of voidness, and there could be no voidness in terms of function, one would be asserting a plunge into an abyss of despair. Nếu ai thấy ngược lại| Không thì không tác dụng| Tác dụng thì chẳng phải “không”| Kẻ ấy rớt xuống ngay| Vực khổ não hiểm ác. (13) དེ་ཕྱིརཁྱོད་ཀྱིབསྟན་པ་ལ། །རྟེནའབྱུངམཐོང་བལེགས་པར་བསྔགས། །དེ་ཡངཀུན་ཏུམེད་པདང༌། །རང་བཞིནགྱིས་ནི་ཡོད་པས་མིན། ། 故於至尊教法中  極讚觀照緣起法  彼非一切畢竟無  亦非一切自性 Because of that, excellent praise to the vision of dependent arising in your teachings! For that, in fact, nullifies (both) total nonexistence and existence by means of a self-establishing nature. Vì thế giáo pháp Phật| Tán thán kiến duyên khởi| Chẳng phải không tất cả| Chẳng phải có tự tánh. (14) ལྟོས་མེདནམ་མཁའིམེ་ཏོགབཞིན། །དེསན་མབརྟེནཡོད་མ་ཡིན། །ངོ་བོས་གྲུབ་ན་དེ་འགྲུབ་པ། །རྒྱུ་དངརྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་འགལ། ། 無待猶如虛空華  是故不依觀待無  自性若有彼成時  便與因相待違 Non-reliance is like a flower from empty space; therefore non-dependence does not exist. If the existence (of things) were established by their essential natures, then the establishment of that would contradict their depending on causes and conditions. Độc lập như hoa đốm | Không duyên không hiện hữu| Nếu nó có thật tánh| Trái quan hệ nhân duyên. (15) དེ་ཕྱིརབརྟེན་ནས་འབྱུང་བལས། །མ་གཏོགས་ཆོས་འགའ་ཡོདམིན་པས། །རང་བཞིནགྱིས་ནི་སྟོང་བ་ལས། །མ་གཏོགས་ཆོས་འགའ་མེད་པརགསུངས། ། 是故捨離緣起法  更無存有少許法  是故捨離自性空  亦無存有少許法 (Thus) you said that because of that, since there are no phenomena other than what dependently arises, there are no phenomena other than what is devoid of a self-establishing nature. Vì vây, không pháp nào| Mà không do duyên khởi| Nếu phi tự tánh Không| Không pháp nào tồn tại. (16) རང་བཞིནལྡོག་པམེད་པའི་ཕྱིར། །ཆོསརྣམསརང་བཞིན་འགའ་ཡོད་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་མི་རུངཞིང༌། །སྤྲོསཀུན་ལྡོག་པ་མེད་པརགསུངས། ། 諸法若是自性有  則說涅槃不堪能  及諸戲論無除滅  因由自性無滅故 You (further) said that because, if phenomena (actually) had a certain self-establishing nature, (the appearance of) self-establishing natures could not be turned back, nirvana would (then) become inadmissible, and all mental fabrication could not be turned back. Nếu pháp có tự tánh| tự tánh không thể diệt| Không thể diệt hý luận| Không thể chứng niết bàn. (17) དེ་ཕྱིརརང་བཞིནརྣམབྲལཞེས། །སེང་གེའི་སྒྲ་ཡིས་ཡངཡང་དུ། །མཁས་པའིཚོགསསུ་ལེགསགསུངས་པ། །འདི་ལ་སུ་ཡིས་འགོང་བར་ནུས། ། 是故於諸智者中  發出廣大獅子吼  數數宣說離自性  妙善說法誰能難 Because of that, in the crowd of learned ones, you spoke excellently, again and again, with a lion’s roar, that everything is parted from self-establishing natures. Who could get the better of this? Giữa pháp hội trí thức| Với tiếng hống sư tử| Thế tôn tuyên nhiều lần| Các pháp ly tự tánh| Đối với quan điểm này| Ai dám tranh biện Ngài? (18) རང་བཞིན་འགའ་ཡངམེད་པདང༌། །འདིལ་བརྟེན་ནས་འདིའབྱུང་བའི། །རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་འཐད་པ་གཉིས། །མི་འགལ་འདུ་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། ། 宣說無有少自性  及依此故而生此  一切安立皆成立  此二不違相和順 There is no such thing as a self-establishing nature; also, the entire presentation is reasonable of “this” arising from depending on “this.” As these two (points) are non-contradictory, is there need to mention that they fit together? Không mảy may tự tánh | Duyên đây pháp này sinh| Tất cả lý đều thành| Chân tục không mâu thuẫn. (19) བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚནགྱིས། །མཐརལྟ་བ་ལ་མི་བརྟེནཞེས། །ལེགསགསུངས་འདི་ནིམགོནཁྱོད་ཀྱི། །སྨྲ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུ། ། 因由緣起正因相  宣說二邊不依見  即此善說能成立  尊汝聖言無上因 “Because of the line of reasoning, dependent arising, one does not become founded in an extreme view.” This excellent statement (of yours) is the cause for your speech, O Guardian, being peerless. Do thiện thuyết duyên khởi| Không lệ thuộc biên kiến| Lý do thiện thuyết ấy| Tôn (20) འདིཀུན་ངོ་བོས་སྟོང་བ་དང༌། །འདིལསའདིའབྲསའབྱུང་བ་ཡི། །ངེས་པགཉིས་པོཕན་ཚུན་དུ། །གེགསམེད་པར་ནི་གྲོགསབྱེད་པ། ། 凡此皆是自性空  此是故此果生  緣起性空二決定  無礙相互為助伴 All these (things) are devoid (of being established) by an essential nature, while from “this,” “this” arises as a result. These two certainties, without hindering one another, serve as (mutual) helps. Cái này tự tánh không| Duyên cái này quả sinh| Hai khẳng định tương đối| Tương hỗ không tương hủy| (21) འདིལས་ངོ་མཚར་གྱུར་བ་དང༌། །འདིལསརྨད་དུ་བྱུང་བ་གང༌། །ཚུལའདིསཁྱོད་ལ་བསྟོད་ན་ནི། །བསྟོད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མིན། ། 除此更有餘何法  至為稀奇甚難得  以此道理讚至尊  成就讚嘆非由餘 What could be more amazing than this? What could be more marvelous than this? There is no other way of praising than to praise you in this way. Còn gì kỳ diệu hơn| Còn gì thù thắng hơn| Còn đạo lý nào hơn| Để tán thán Thế tôn| (22) རྨོངས་པས་བྲན་དུ་བཟུང་བ་ཡིས། །གང་ཞིགཁྱོདདང་ཞེ་འགྲས་པ། །དེ་ཡིས་རང་བཞིནམེད་པའི་སྒྲ། །མི་བཟོདགྱུར་ལ་མཚར་ཅི་ཡོད། ། 若為愚蒙所役使  而與世尊成仇隙  彼於無有自性聲  無法堪忍有何奇 Enslaved by their muddle-headedness, some are hostile toward you. Is it any wonder they cannot bear the sound of “no self-establishing nature?” Nô dịch bởi ngu si| Chúng thù nghịch Thế Tôn| Không hiểu diệu âm vô tự tánh| Có gì phải ngạc nhiên. (23) ཁྱོད་ཀྱིགསུང་གི་གཅེས་པའི་མཛོད། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཁས་བླངས་ནས། །སྟོངཉིད་ང་རོ་མི་བཟོད་པ། །འདི་ལ་ཁོ་བོ་ངོ་མཚར་གྱུར། ། 若於世尊語藏中  受行珍貴緣起法  無法堪忍空性吼  我說此乃為奇有 But those who accept dependent arising, the cherished treasure from among your statements, and then cannot bear the roar of voidness – it is they who amaze me. Thọ hành Thế Tôn giáo| Trân trọng thuyết duyên khởi| Mà không kham tiếng hống Không tánh| Ấy mới thật ngạc nhiên. (24) རང་བཞིནམེད་ལ་བཀྲི་བའི་སྒོ། །བླ་མེདརྟེནཅིངའབྲེལའབྱུང་གི །མིངཉིད་ཀྱིས་ནི་རང་བཞིན་དུ། །འཛིན་ན་ད་ཀོ་སྐྱེ་བོའདི། ། 無有自性引導門  無上緣起即為彼  若是因由緣起名  而反執為有自性 It is just these people who grasp at self-establishing natures in the very name of dependent arising, but which, (in fact,) is the unsurpassable gateway leading to there being no self-establishing natures. Cửa vô thượng dẫn vào| Duyên khởi là vô tánh| Phàm phu từ danh xưng| Trở lại chấp tự tánh. (25) འཕགས་མཆོགརྣམསཀྱིསལེགསབགྲོད་པའི། །འཇུག་ངོགསཟླ་དང་བྲལགྱུར་པ། །ཁྱོདདགྱེས་གྱུར་པའི་ལམབཟང་དེར། །ཐབསགང་གིས་ནི་བཀྲི་བར་བྱ། ། 於今有何妙方便  引導彼等眾生趣  最勝聖賢善妙階  無比至尊歡喜道 By what method could they be led to this excellent pathway pleasing to you, which is a peerless fording passage well traveled by the Supreme Noble Aryas? Biết lấy phương tiện nào| Đưa những chúng sanh ấy| Vào đạo lộ vô tỷ| Lối chư Thánh thiện hành| Mà Thế tôn hoan hỷ. (26) རང་བཞིནབཅོས་མིན་ལྟོས་མེདདང༌། །རྟེན་འབྲེལ་ལྟོས་དངབཅོས་མགཉིས། །ཇི་ལྟ་བུ་ན་གཞིགཅིག་ལ། །མི་འགལ་འདུ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། 自性無待無造作  緣起觀待與造作  如何能於一事中  二者和順不相違 How can having a self-establishing nature, being unfashioned, and non-reliant, as well as being dependently arising, reliant, and fashioned both be what are gathered together with no contradiction on a single basis? Tự tánh phi hư phi đối đãi| Duyên sinh hư giả và đối đãi| Làm sao cùng thống nhất| Hai sự không mâu thuẫn? (27) དེ་ཕྱིརབརྟེན་ནས་འབྱུང་བགང༌། །རང་བཞིནགྱིས་ནི་གདད་མ་ནས། །རྣམ་པརདབེནཡངདེར་སྣང་བས། །འདིཀུནསྒྱུ་མབཞིན་དུ་གསུངས། ། 是故說諸緣起法  本來遠離其自性  雖彼仍現有自性  此等皆是如幻事 Because of that, whatever dependently arises is, from the beginning, completely removed from having a self-establishing nature. Yet, since (things) appear to be there, you said that all of them are like illusions. Những gì do duyên khởi| Bản lai không tự tánh| Bản thể chúng là Không| Trong Không mà hiển lộ| Như ảo thuật hoá hiện. (28) ཁྱོད་ཀྱིསཇི་ལྟརབསྟན་པ་ལ། །རྒོལ་བ་འགསཀྱངཆོསམཐུན་དུ། །གླགསམི་རྙེད་པར་གསུངས་པཡང༌། །འདིཉིད་ཀྱིས་ནི་ལེགས་པར་འཁུམས། ། 說如至尊教法  無有敵者能興難  並能如法尋過失  善巧通達即由此 It is by this very (reasoning) that one can well understand the statement that even if opponents try to pick apart how you have taught, they can never find an occurrence (of fault) in the Dharma’s consistency. Thế tôn chơn thật thuyết| Kẻ vấn nạn thảm bại| Chẳng tìm ra sơ hở; Khiến cho chúng khiếp đảm. (29) ཅི་སླད་ཅེ་ན་འདིབཤད་པས། །མཐོངདང་མ་མཐོངདངོས་པོ་ལ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དངསྐུར་འདེབས་ཀྱི། །གོ་སྐབསརིང་དུམཛདཕྱིར་རོ། ། 若謂何故由宣此  今於可見不可見  遠離增益妄執著  及諸滅損過愆故 “Why is this so?” It’s because, by this explanation, you’ve distanced afar any chances for interpolation or repudiation regarding any phenomenon, seen or unseen. Thuyết này nhắm đích gì?| Các pháp thấy, không thấy| Viễn ly lối chấp trước| Tăng ích và tổn giảm . (30) ཁྱོད་ཀྱིསྨྲ་བ་ཟླ་མེད་པར། །མཐོང་བའི་རྒྱུ་མཚནརྟེནའབྱུང་གི། ལམའདིཉིད་ཀྱིགསུངགཞན་ཡང༌། །ཚད་མརགྱུརབར་ངེས་པ་སྐྱེ། ། 緣起道之正因相  見尊說法無能比  由此證知尊餘法  亦為定量起決定 By this very path of dependent arising, which is the reason your speech is seen as peerless, one can develop certainty that your other statements are valid as well. Lời Thế tôn vô tỷ| Nhơn thấy lý duyên khởi| Tâm con khởi xác tín| Giáo pháp khác Ngài dạy. (31) དོན་བཞིནགཟིགས་ནས་ལེགསགསུངས་པ། །ཁྱོད་ཀྱིརྗེས་སུསློབ་པ་ལ། །རྒུད་པ་ཐམས་ཅདརིང་དུགྱུར། །ཉེས་ཀུནརྩ་བལྡོགཕྱིར་རོ། ། 觀見如義妙善說  若有隨學於至尊  一切衰損悉遠離  滅眾罪愆根本故 In training, in your footsteps, in what you have said so well, after you saw in accord with fact, one puts all one’s troubles far away, because one turns back the root of all one’s faults. Kiến như nghĩa thiện thuyết| Chư vị học theo Ngài| Xa lìa mọi suy tổn| Nhổ tận gốc sai lầm. (32)